Το Ελεγκτικό Συνέδριο χθες απέρριψε οριστικά την υπογραφή της σύμβασης για τη νέα σιδηροδρομική γραμμή “Νέα Καρβάλη – Τοξότες“, προϋπολογισμού 192,5 εκατ. ευρώ που αποτελεί αναγκαίο μέρος του μεγαλύτερου αξονα “Θεσσαλονικη – Αλεξανδρούπολη”.
Η απόφαση ακυρώνει τη διαγωνιστική διαδικασία, στην οποία είχε αναδειχθεί προσωρινός ανάδοχος η ΤΕΡΝΑ, και οδηγεί σε απώλεια των δεσμευμένων πόρων από το ευρωπαϊκό πρόγραμμα Connecting Europe Facility (CEF) 2021-2027.
Η απόφαση εδράζεται στην κρίση ότι ο αρχικός σχεδιασμός του έργου παραβίασε βασικούς κανόνες ασφαλείας και μελετητικής ωριμότητας. Σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσίευσε το Ethnos.gr, η ΕΡΓΟΣΕ δημοπράτησε το έργο χωρίς να έχει αξιολογήσει τις επιπτώσεις από τη γειτνίαση της γραμμής με βιομηχανικές εγκαταστάσεις παραγωγής αμμωνίας και οξέων, καθώς και με υφιστάμενους αγωγούς φυσικού αερίου.
Η παράλειψη ενσωμάτωσης των απαιτήσεων της οδηγίας SEVESO III στην αρχική ΑΕΠΟ (Απόφαση Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων) δημιούργησε ένα κρίσιμο κενό ασφαλείας. Οι μετέπειτα αναγκαστικές τροποποιήσεις, όπως η μετατόπιση του Σταθμού Διαλογής κατά 1,8 χλμ., η υπογειοποίηση τμημάτων και η προσθήκη αντιεκρηκτικών τειχών, μεταβάλλουν το φυσικό αντικείμενο σε τέτοιο βαθμό, ώστε το έργο να θεωρείται νομικά διαφορετικό από αυτό που δημοπρατήθηκε.
Το Ελεγκτικό Συνέδριο επισημαίνει ότι η ριζική αλλαγή των προδιαγραφών μετά την κατακύρωση του διαγωνισμού συνιστά αλλοίωση του ανταγωνισμού. Εάν οι νέες απαιτήσεις ασφαλείας και οι επιπλέον κατασκευαστικές δυσκολίες ήταν γνωστές κατά τη φάση της προκήρυξης, το επενδυτικό ενδιαφέρον και οι οικονομικές προσφορές των συμμετεχόντων θα είχαν διαμορφωθεί σε διαφορετική βάση.
Για τον τεχνικό κόσμο και τους επενδυτές, η εξέλιξη αυτή αναδεικνύει δύο κρίσιμα ζητήματα:
- Διαχείριση Ρίσκου: Η υποτίμηση των βιομηχανικών επικινδυνοτήτων σε φάση μελέτης οδηγεί σε ανεπανόρθωτη ζημία της αξιοπιστίας των δημόσιων υποδομών.
- Δημοσιονομική Πειθαρχία: Η απόφαση εγείρει αμφιβολίες για τη «λελογισμένη διαχείριση του δημόσιου χρήματος», καθώς η συμβασιοποίηση ενός έργου με μη εγκεκριμένο (τελικά) τεχνικό φάκελο θα έθετε σε κίνδυνο την έντεχνη υλοποίησή του.
Η ακύρωση ενός σιδηροδρομικού έργου αυτού του βεληνεκούς δημιουργεί ένα αρνητικό προηγούμενο για την απορρόφηση κεφαλαίων από το Ταμείο Ανάκαμψης και το CEF.
- Απώλεια Τεχνογνωσίας και Χρόνου: Η επανεκκίνηση της διαδικασίας, αν και εφόσον αποφασιστεί, απαιτεί νέα διαβούλευση, νέες μελέτες και νέο διαγωνισμό, καθυστερώντας τη σύνδεση του λιμένα Καβάλας με το δίκτυο για τουλάχιστον μία τριετία.
- Αυστηροποίηση Πλαισίου: Αναμένεται ότι οι ελεγκτικοί μηχανισμοί θα εξαντλούν πλέον την αυστηρότητά τους στην εξέταση της μελετητικής ωριμότητας πριν από κάθε δημοπράτηση, περιορίζοντας την πρακτική των «ανοικτών» μελετών.
- Αναθεώρηση Κόστους: Οι πρόσθετες απαιτήσεις για αντιεκρηκτικές κατασκευές και χωρικές μετατοπίσεις αυξάνουν το CAPEX του έργου, καθιστώντας το δυνητικά λιγότερο ελκυστικό για τον κρατικό προϋπολογισμό χωρίς την ευρωπαϊκή συνδρομή.