Διαγωνισμός – Βράβευση φοιτητικών εργασιών με θέμα: Επανάχρηση – Ανασχεδιασμός των ιστορικών κτιρίων των στάβλων στο στρατόπεδο Παύλου Μελά

/ / Αφιέρωμα του μήνα

Στα τέλη του 19ου αιώνα και ενώ ακόμα η Θεσσαλονίκη τελεί υπό Οθωμανική κυριαρχία,  κατασκευάζονται στην πόλη μεγάλοι στρατώνες σε ελεύθερους χώρους εκτός των τειχών. Ένας από τους στρατώνες αυτούς είναι και ο στρατώνας ιππικού στην περιοχή του Στρατοπέδου Παύλου Μελά, κατασκευασμένος μεταξύ των ετών 1890 και 1905.

Το παλαιότερο τμήμα του στρατοπέδου έχει κηρυχθεί το 2003 ως «ιστορικός τόπος» διότι όπως αναφέρει η απόφαση “είναι ο πυρήνας του αρχικού στρατοπέδου που χρονολογείται στα τελευταία χρόνια της Τουρκοκρατίας και είναι ένα από τα πρώτα δείγματα οργανωμένου στρατοπέδου σε έδαφος ελληνικό. Επίσης, αποτελεί χώρο ιστορικών γεγονότων της νεώτερης ελληνικής ιστορίας, στον οποίο περιέχονται αξιόλογα κτίρια μεταγενέστερα του 1830″.

Το συγκρότημα των στάβλων, αποτελείται από τρία επιμήκη παράλληλα μεταξύ τους κτίρια διαστάσεων 11Χ80μ.  τα οποία είναι κατασκευασμένα με φέρουσα λιθοδομή ενώ ήταν στεγασμένα με ξύλινη κεραμοσκεπή στέγη που στηριζόταν σε διπλή σειρά ξύλινων υποστυλωμάτων και αποτελούν χαρακτηριστικά δείγματα της αρχιτεκτονικής τυπολογίας κτιρίων στάβλων της Οθωμανικής περιόδου.

Μέχρι πριν λίγα χρόνια τα κτίρια σώζονταν με μικρές αλλοιώσεις. Όμως σήμερα έχουν αλλοιωθεί ανεπανόρθωτα μετά από πυρκαγιά. Μόνο ένα από αυτά διατηρεί ακόμα τμήμα  της αρχικής του στέγης. Τα κτίρια δεν είναι χαρακτηρισμένα διατηρητέα μνημεία, ωστόσο εντάσσονται εντός του ιστορικού τόπου.

Το στρατόπεδο Παύλου Μελά αποδόθηκε μόλις πριν από λίγο καιρό στο Δήμο Παύλου Μελά και στους πολίτες του. Τα κτίρια του στρατοπέδου είναι θέμα χρόνου να βρουν νέες χρήσεις καθώς το αίτημα των πολιτών για τη δημιουργία μητροπολιτικού πάρκου στην έκταση του στρατοπέδου είναι επιτακτικό.

Το ενδιαφέρον πρόβλημα του ανασχεδιασμού και της αναζωογόνησης των ιστορικών κτιρίων των στάβλων κρίναμε σκόπιμο να το εντάξουμε στη θεματολογία το μαθήματος ΑΝΑΣΧΕΔΙΑΖΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ του 5ου εξαμήνου σπουδών του Τμήματος Αρχιτεκτόνων. Διδακτική ομάδα:  Μ. Αρακαδάκη αναπληρώτρια καθηγήτρια, Μ. Δούση, επίκουρη καθηγήτρια, Στ. Λεφάκη επίκουρη καθηγήτρια. Διδακτική συνδρομή:  Μ. Νομικος, ομότιμος καθηγητής Α.Π.Θ.,  Σ. Κωτσόπουλος διδάκτωρ Α.Π.Θ.,  Σ. Αλεξιάδου και Σ. Απότσος, Msc. ΔΜΠΣ της ΠΣ του ΑΠΘ.

Ο στόχος που τέθηκε στις φοιτήτριες και τους φοιτητές του μαθήματος ήταν ο επανασχεδιασμός και η αναδιοργάνωση των χώρων των στάβλων, ώστε να μπορεί να ανταποκριθούν στις νέες απαιτήσεις του σύγχρονου πλαισίου, με σεβασμό στις ιστορικές και αρχιτεκτονικές αξίες των κτιρίων και του τόπου. Η αντιμετώπιση βασίστηκε στην ελεύθερη θεώρηση των ιστορικών κτιρίων και όχι στο αυστηρό πλαίσιο της συντήρησης αποκατάστασης, ακριβώς για να απελευθερώσει τη δημιουργική έκφραση των φοιτητριών και φοιτητών μας. Το πιλοτικό πρόγραμμα επανάχρησης των ιστορικών κτιρίων των στάβλων, προτάθηκε από το Δήμο Παύλου Μελά και προβλέπει την επανάχρηση του κτιριακού συγκροτήματος ως ενότητα γραφειακών – εμπορικών χώρων για την προώθηση της νεανικής επιχειρηματικότητας στον τομέα των τεχνών, του πολιτισμού και των υπηρεσιών.

Την Παρασκευή  3 Μαρτίου  2017 στο Τμήμα Αρχιτεκτόνων του Α.Π.Θ φοιτήτριες και φοιτητές του μαθήματος, παρουσίασαν  τις προτάσεις τους για τον επανασχεδιασμό των ιστορικών κτιρίων των στάβλων του στρατοπέδου Παύλου Μελά, συμμετέχοντας σε φοιτητικό διαγωνισμό. Μέσω της εκδήλωσης αυτής δόθηκε η  ευκαιρία στους φοιτητές και στις φοιτήτριες να παρουσιάσουν τη δουλειά τους και να διαγωνιστούν κρινόμενοι από εξωτερικούς κριτές.

Η εκδήλωση αυτή εντάσσεται στο πλαίσιο της εξωστρέφειας του Τμήματος Αρχιτεκτόνων της Π. Σ. του ΑΠΘ, και έχει ως στόχο την επαφή των φοιτητών -τριών με τους επαγγελματικούς φορείς της πόλης μας ενώ ταυτόχρονα συμβάλλει στην επαφή τους, μέσω της ευγενούς άμιλλας με το περιβάλλον του επαγγέλματος. Δίνει επίσης  την ευκαιρία στις φοιτήτριες και στους φοιτητές να διαπραγματευτούν με τα πραγματικά προβλήματα της πόλης μας και να αντιμετωπίσουν την κριτική αξιόλογων συναδέλφων που συμμετέχουν ενεργά στη διαμόρφωση του σύγχρονου περιβάλλοντος της Θεσσαλονίκης.

Μέλη της κριτικής επιτροπής του φοιτητικού διαγωνισμού ήταν οι  διακεκριμένοι αρχιτέκτονες: Γιώργος Χορόζογλου, εκπρόσωπος του Τ.Ε.Ε./Τ.Κ.Μ,  Δημήτρης Χατζόπουλος, πρόεδρο Σ.Α.Θ, Παρασκευή Κούρτη, από το Δήμο Παύλου Μελά, και Bernard Cuomo, ελεύθερος επαγγελματίας.

Η επιτροπή απένειμε 3 βραβεία και έναν έπαινο στις ακόλουθες φοιτητικές ομάδες:

ΠΡΩΤΟ ΒΡΑΒΕΙΟ
Ελένη Βασιλική Αλέξη, Άννα Βατάλη, Ελευθέριος Οικονόμου, Άγγελος Σιαμαρής.

ΔΕΥΤΕΡΟ ΒΡΑΒΕΙΟ
Παύλος Συμιανάκης,  Δέσποινα Γρηγοριάδου, Μάνος Νικηφόρος, Ασπασία Αντωνία Κουριδάκη.

ΤΡΙΤΟ ΒΡΑΒΕΙΟ
Εμμανουέλα  Δρετάκη, Ανδρέας Λάσκαρης, Ελπίδα Ροΐδου, Θωμαή Τσίμπου.

ΕΠΑΙΝΟΣ
Αθανασία Τάτλη, Κατερίνα Αρετάκη,  Χρήστος Σαραφέρας.

Οι φοιτητικές ομάδες που διακρίθηκαν έλαβαν ως βραβεία εκδόσεις του ΤΕΕ/ΤΚΜ, το οποίο στηρίζει ενεργά αυτή την προσπάθεια.

Οι βραβευμένες εργασίες παρουσιάζονται συνοπτικά στη δημοσίευση αυτή. Τα κείμενα και οι εικόνες επελέγησαν από τις φοιτητικές ομάδες.