“Πραγματικά πιστεύω στην ιδέα του μέλλοντος” φέρεται να έχει δηλώσει η ντίβα αρχιτεκτόνισσα Zaha Hadid. Κι εμείς. Στη Θεσσαλονίκη όμως, η ιδέα του μέλλοντος πολύ συχνά βαλτώνει σε τέλματα που προέρχονται από το παρελθόν. ‘Οχι των τελευταίων λίγων χρόνων αλλά των τελευταίων δεκαετιών. Γι’ αυτό και σε κάθε κυβερνητική αλλαγή, τα υπομνήματα του ΤΕΕ/ΤΚΜ εγκλωβίζονται στην ανάγκη της επανάληψης. ‘Οχι από έλλειψη φαντασίας αλλά από έλλειψη θετικών εξελίξεων.
Από τον κανόνα αυτό δεν ξεφεύγουν δυστυχώς τα υπομνήματα που εστάλησαν πρόσφατα στον νέο πρωθυπουργό, Αλέξη Τσίπρα και τους υπουργούς του, Χρήστο Σπίρτζη, Παναγιώτη Λαφαζάνη και Γιώργο Σταθάκη.
Υπομνήματα που μπορεί να επαναλαμβάνουν αιτήματα και προτάσεις χρόνων αλλά δεν χάνουν την επικαιρότητα ή τον επείγοντα χαρακτήρα τους.
Το Μετρό Θεσσαλονίκης, το λιμάνι, το αεροδρόμιο “Μακεδονία”, ο χωρικός σχεδιασμός, το ρυθμιστικό, οι επενδύσεις χρυσού και το ΕΣΠΑ -για την ενεργοποίηση του οποίου εξακολουθούν να απαιτούνται 45 εφαρμοστικές υπουργικές αποφάσεις – βρέθηκαν για ακόμη μια φορά στο επίκεντρο. Τι ζητήσαμε;
ΜΕΤΡΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ: Λύσεις εδώ και τώρα
Ζητήσαμε την άμεση παρέμβαση του πρωθυπουργού για την απρόσκοπτη συνέχιση του έργου του Μετρό Θεσσαλονίκης. Στο υπόμνημα της διοικούσας επιτροπής προς τον Αλέξη Τσίπρα είπαμε για ακόμη μια φορά τα αυτονόητα. Ότι το Μετρό Θεσσαλονίκης για ένα απλό τεχνικό έργο, για το οποίο δεν απαιτούνται πρωτότυπες λύσεις παρά μόνο η πολιτική βούληση για να προχωρήσει. Επαναλάβαμε δε ότι η μη λήψη έγκαιρα αποφάσεων, οδηγεί μονοσήμαντα στη διακοπή του έργου για άγνωστο χρόνο και με άγνωστες συνέπειες. Στο ίδιο πνεύμα κινήθηκε και το αντίστοιχο υπόμνημα προς τον αρμόδιο υπουργό: τον αναπληρωτή υπουργό Υποδομών, Μεταφορών και Δικτύων, Χρήστο Σπίρτζη. Η διοικούσα επιτροπή επανέλαβε ότι το Μετρό Θεσσαλονίκης είναι άμεση προτεραιότητα για την πόλη και ότι απαιτούνται άμεσες και αποδοτικές κινήσεις για να μην ακυρωθεί.
ΛΙΜΑΝΙ: Το σημαντικότερο πλεονέκτημά μας αγνοείται
‘Οπως επισημάνθηκε στα υπομνήματα προς τον πρωθυπουργό και τους αρμόδιους υπουργούς, το λιμάνι της Θεσσαλονίκης, παρότι το μείζον στρατηγικό πλεονέκτημα της πόλης, στην ουσία αγνοείται. Το ΤΕΕ/ΤΚΜ έχει δηλώσει ότι θεωρεί ως επείγουσα ανάγκη την ανάπτυξη του λιμανιού, τη σύνδεσή του με τα λοιπά δίκτυα καθώς και με όλες τις αναπτυξιακές δράσεις, αλλά και την ανάδειξή του σε μείζον χαρακτηριστικό του σύγχρονου προφίλ της Θεσσαλονίκης, σε συνδυασμό με το θαλάσσιο μέτωπο της πόλης. Ο χώρος του λιμανιού μπορεί να αποτελέσει πρότυπο μοντέλο ανάπτυξης με την παράλληλη αξιοποίηση της δημόσιας ακίνητης περιουσίας και ιδιαίτερα του εμβληματικού κτιρίου του τελωνείου προς όφελος της πόλης.
ΑΕΡΟΔΡΟΜΙΟ: 9 εκατ. επιβάτες αν γίνουν οι απαιτούμενες υποδομές
Το αεροδρόμιο “Μακεδονία” της Θεσσαλονίκης θα μπορούσε υπό προϋποθέσεις να εξυπηρετεί 9.000.000 επιβάτες. Έχει στρατηγική θέση, είναι φθηνό και παρουσιάζει άριστους δείκτες ώς προς την αποφυγή καθυστερήσεων. Παρόλα αυτά, σήμερα λειτουργεί σε ένα ελάχιστο ποσοστό, σε σχέση με την πραγματική δυναμική του. Γιατί; Μα διότι περίπου 15 χρόνια μετά την εκπόνηση του στρατηγικού σχεδίου ανάπτυξης του αερολιμένα αυτό δεν έχει ολοκληρωθεί, ενώ δεν έχει προχωρήσει η δημοπράτηση του νέου αεροσταθμού. Πρόκειται, όπως τονίζεται στα υπομνήματα, για έργο προτεραιότητας, η υλοποίηση του οποίου θα πρέπει να τεθεί ως όρος σε οποιαδήποτε διαδικασία ανάπτυξης ή εκμετάλλευσης του αεροδρομίου. Αν υλοποιηθούν οι προβλεπόμενες νέες εγκαταστάσεις, το αεροδρόμιο θα μπορεί να εξυπηρετεί 9 εκατ. επιβάτες, με προφανή οφέλη για την ελληνική οικονομία. Χρειάζεται επίσης να επισπευστούν και τα έργα επέκτασης του διαδρόμου προσαπογειώσεων 10/28.
ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΟ: Σύστημα σε σύγχυση και με …παραθυράκια
Το ελληνικό σύστημα χωρικού σχεδιασμού τελεί σε σύγχυση. Η πρόταση αυτή πιστεύουμε ότι ουδόλως εκπλήσσει όποιον έχει ασχοληθεί έστω και μία φορά, έστω και επιφανειακά, με το θέμα. Όπως επισημάναμε στο υπόμνημα προς τον υπουργό Παραγωγικής Ανασυγκρότησης, Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Παναγιώτη Λαφαζάνη, πρόκειται για ένα σύστημα προσανατολισμένο στον τύπο και όχι στο αποτέλεσμα, που παρέμεινε ως είχε με τις νέες διατάξεις, ενώ επιπλέον γιγαντώθηκε ως προς τον κανονιστικό του χαρακτήρα, την πληθώρα ρυθμίσεων και την πολυπλοκότητά του. Αντίθετα από την εικόνα απορρύθμισης που δίνεται συχνά από τον Τύπο, το σύστημα χωρικού σχεδιασμού έχει οδηγηθεί στην “υπερ-ρύθμιση” με δαιδαλώδεις διαδικασίες, αλλά και πολλά “παραθυράκια”. Παράλληλα, προστίθεται, παραμένει η διάσταση μεταξύ χωρικού σχεδιασμού και αναπτυξιακού προγραμματισμού.
Για το Ρυθμιστικό Σχέδιο Θεσσαλονίκης (ΡΣΘ), το ΤΕΕ/ΤΚΜ υπενθυμίζει τη θέση του ότι το νέο ΡΣΘ οφείλει να ενσωματώνεται και θεσμοθετείται ως μέρος του Περιφερειακού Πλαισίου Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης (ΠΠΧΣΑΑ) Κεντρικής Μακεδονίας και όχι ως διακριτό σχέδιο.
ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΧΡΥΣΟΥ: Ναι μεν, αλλά…
Σχετικά με την επένδυση εξόρυξης χρυσού και μεταλλουργίας στη Βορειοανατολική Χαλκιδική το ΤΕΕ/ΤΚΜ τονίζει ότι το συγκεκριμένο έργο, όπως διατυπώθηκε κατά την υποβολή των παρατηρήσεων του ΤΕΕ/ΤΚΜ επί της Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων της επένδυσης, στην ολοκληρωμένη του μορφή, αποτελεί ένα τεράστιο εγχείρημα για τη φέρουσα ικανότητα της περιοχής, ανατρέπει τις γενικές αρχές χωροταξικού σχεδιασμού και ακυρώνει τις δυνατότητες παράλληλης αξιόλογης οικονομικής δραστηριότητας.
Το ΤΕΕ/ΤΚΜ θεωρεί σημαντική την αξιοποίηση του ορυκτού πλούτου, με απαράβατο, όμως όρο, την ορθολογική διαχείριση του περιβάλλοντος και των φυσικών πόρων και την προστασία της ανθρώπινης υγείας. “Οπως κατ’ επανάληψη έχουμε τονίσει, χρειάζεται να ισχύσουν οι διατάξεις και να προχωρήσουν οι διαδικασίες για σοβαρό ανταποδοτικό όφελος προς το δημόσιο και την κοινωνία από κάθε εκμετάλλευση ορυκτών πόρων” επισημαίνεται.
ΑΝΑΠΤΥΞΗ: Καινοτόμες δράσεις-”πιλότος”
Στο υπόμνημά του προς τον υπουργό Οικονομίας, Υποδομών, Ναυτιλίας και Τουρισμού, Γιώργο Σταθάκη, το ΤΕΕ/ΤΚΜ επισημαίνει την ανάγκη για σχεδιασμό και εφαρμογή ενός πλαισίου καινοτόμων δράσεων στην Κεντρική Μακεδονία, που λόγω του μεγέθους της και του εύρους των δραστηριοτήτων που μπορεί να αναπτύξει, θα μπορούσε ν’ αποτελέσει πιλοτικό οδηγό για όλη την Ελλάδα. Το πλαίσιο αυτό προτείνεται να μετουσιώσει τα συγκριτικά πλεονεκτήματα της περιοχής σε τομείς προτεραιότητας, δίνοντας έμφαση στην ανάπτυξη πολύπλευρης τουριστικής δραστηριότητας, την αξιοποίηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (ΑΠΕ), την ποιοτική γεωργία και κτηνοτροφία, τη βιώσιμη και ισόρροπη αξιοποίηση του ορυκτού πλούτου και τη δορυφορική μεταποιητική δραστηριότητα.
Στο υπόμνημα προτείνεται ακόμη -μεταξύ άλλων- η δημιουργία προγραμμάτων μικροχρηματοδότησης για νεοφυείς επιχειρήσεις (“start-up”) με ταχύτατη αξιολόγηση και εκταμίευση, καθώς ένα από τα προβλήματα που έχουν εμφανιστεί μέχρι τώρα είναι οι καθυστερήσεις. Επειδή ο έλεγχος τόσο μεγάλης κλίμακας προτάσεων είναι σχετικά δύσκολος, προτείνεται να ανατεθεί η διαχείριση των κονδυλίων στους αντίστοιχους φορείς. Για παράδειγμα, για τους μηχανικούς, το ρόλο του διαχειριστικού φορέα μπορεί αναλάβει το ΤΕΕ προτείνεται.
Στα υπομνήματα, τα πλήρη κείμενα των οποίων βρίσκονται αναρτημένα στην ιστοσελίδα του ΤΕΕ/ΤΚΜ, θίγονται επίσης τα ζητήματα του ασφαλιστικού των μηχανικών, του θεσμικού πλαισίου μελετών και δημοσίων έργων και της στήριξης της έρευνας και της καινοτομίας.