Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι
Στις 17 Νοεμβρίου τιμούμε την 53η επέτειο από την εξέγερση του Πολυτεχνείου. Στην πραγματικότητα, το Πολυτεχνείο δεν χωράει στη στενή έννοια μιας επετείου. Είναι κάτι πολύ βαθύτερο. Είναι το θάρρος της αμφισβήτησης. Η συνειδητή επιλογή να μην υποταχθείς. Είναι η πίστη στη δύναμη της συλλογικής δράσης.
Τον Νοέμβριο του 1973, νέοι άνθρωποι αρνήθηκαν να αποδεχθούν ως δεδομένη μια πραγματικότητα ανελευθερίας και φόβου. Αμφισβήτησαν, αντιστάθηκαν, διεκδίκησαν. Και η φωνή τους, που υψώθηκε μέσα από το Πολυτεχνείο, έγινε η φωνή μιας ολόκληρης κοινωνίας, εκφράζοντας τη συλλογική απαίτηση για ελευθερία και δημοκρατία.
Δεν είναι τυχαίο ότι η εξέγερση του Πολυτεχνείου, που αναδείχθηκε σε κορυφαίο σύμβολο του αντιδικτατορικού αγώνα, είχε ως επίκεντρο έναν χώρο γνώσης και ελεύθερης σκέψης.
Για εμάς, τους μηχανικούς, το Πολυτεχνείο είναι βαθιά εγγεγραμμένο στην ίδια μας την ταυτότητα. Όχι μόνο γιατί η εξέγερση συνδέθηκε με έναν χώρο ταυτισμένο με την επιστημονική μας διαδρομή, αλλά κυρίως γιατί ανέδειξε με τον πιο εμφατικό τρόπο ότι η γνώση και η επιστήμη δεν μπορεί να είναι αποκομμένες από την κοινωνική ευθύνη.
Πενήντα τρία χρόνια μετά, η Ελλάδα είναι μια διαφορετική χώρα. Η δημοκρατία έχει εδραιωθεί και δεν χρειάζονται τεχνητοί παραλληλισμοί με το χτες, για να κρατήσουμε ζωντανό το μήνυμα του Πολυτεχνείου. Η σπουδαιότητά του, άλλωστε, βρίσκεται ακριβώς στη διαχρονικότητά του.
Το «Ψωμί – Παιδεία – Ελευθερία» δεν είναι ένα σύνθημα που έμεινε στην Ιστορία. Είναι μια διαρκής υπόμνηση ότι η πρόοδος δεν μπορεί να αποτιμάται αποκλειστικά με ψυχρούς οικονομικούς δείκτες, αλλά οφείλει να μετριέται και με όρους κοινωνικής δικαιοσύνης.
Γιατί τι σημαίνει, αλήθεια, ανάπτυξη, όταν τα οφέλη της δεν διαχέονται στο σύνολο της κοινωνίας; Τι σημαίνει πρόοδος, όταν η νέα γενιά δυσκολεύεται να σχεδιάσει το μέλλον της και όταν ακόμη και η πρόσβαση σε αξιοπρεπή κατοικία μετατρέπεται σε ολοένα και πιο δύσκολη εξίσωση; Τι σημαίνει ισότητα ευκαιριών, όταν η γνώση, η τεχνολογία και οι δυνατότητες που αυτές δημιουργούν δεν είναι εξίσου προσβάσιμες σε όλους;
Το μήνυμα του Πολυτεχνείου αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα, όταν στρέφουμε το βλέμμα μας στη νέα γενιά. Σε εκείνες και εκείνους που καλούνται να διαμορφώσουν το αύριο, μέσα σε έναν κόσμο που αλλάζει με πρωτοφανή ταχύτητα και θέτει διαρκώς νέες προκλήσεις.
Αν υπάρχει ένα μήνυμα που οφείλουμε να μεταφέρουμε ακέραιο στις νέες και στους νέους μας, είναι ακριβώς αυτό: Να μη φοβούνται να αμφισβητούν. Να μην αποδέχονται ως αμετάβλητα τα όρια που άλλοι έχουν χαράξει. Να μη συμβιβάζονται. Να μην κάνουν εκπτώσεις στα όνειρα και στις φιλοδοξίες τους.
Η 17η Νοεμβρίου είναι ημέρα μνήμης και τιμής. Είναι, όμως, και ημέρα ευθύνης. Γιατί ο ουσιαστικότερος τρόπος, για να τιμήσουμε εκείνους που αντιστάθηκαν στη δικτατορία και άλλαξαν την ιστορία, είναι να διασφαλίσουμε ότι οι επόμενες γενιές θα έχουν την ελευθερία και τις ευκαιρίες να γράψουν και αυτές τη δική τους ιστορία.
Ηλίας Περτζινίδης