Ο Smiljan Radić Clarke, αρχιτέκτονας από το Σαντιάγο της Χιλής, είναι ο νικητής του Βραβείου Αρχιτεκτονικής Pritzker 2026, της ύψιστης διεθνούς διάκρισης στον χώρο της αρχιτεκτονικής.
Ο Radić απορρίπτει την ιδέα μιας επαναλαμβανόμενης αρχιτεκτονικής γλώσσας. Αντίθετα, κάθε έργο αντιμετωπίζεται ως μια μοναδική διερεύνηση, θεμελιωμένη στις βασικές αρχές της αρχιτεκτονικής και επηρεασμένη από μια μη γραμμική κατανόηση της ιστορίας. Το πλαίσιο, η χρήση και η ανθρωπολογική επίγνωση τίθενται στο επίκεντρο της διαδικασίας σχεδιασμού. Ο τόπος δεν αντιμετωπίζεται μόνο ως φυσικό περιβάλλον, αλλά ως σημείο συνάντησης της ιστορίας, της κοινωνικής πρακτικής και των πολιτικών συνθηκών.
Οι παρεμβάσεις του δεν αποτελούν ούτε αποκατάσταση ούτε αντικατάσταση, αλλά συνειδητούς υπολογισμούς κλίμακας και χρήσης. Στο NAVE (Σαντιάγο, Χιλή, 2015), ο Radić επαναπροσδιορίζει ένα κτίριο κατοικίας των αρχών του 20ού αιώνα που είχε υποστεί ζημιές από φυσική καταστροφή, διατηρώντας την υπάρχουσα δομή και εισάγοντας νέους όγκους για χώρους παράστασης, πρόβας και εργαστηρίων. Πάνω από αυτούς, μια ταράτσα με σκηνή τσίρκου προσθέτει μια απρόσμενη ελαφρότητα και μια ατμόσφαιρα προσωρινής γιορτής με εκδηλώσεις της κοινότητας, σε αντίθεση με την πιο γειωμένη οικειότητα των εσωτερικών χώρων. Τα προηγούμενα στρώματα παραμένουν ορατά, αντιμετωπίζοντας την προσαρμογή ως συνέχεια και όχι ως συμβιβασμό.
Αυτή η προσοχή στις διαδοχικές στρώσεις επεκτείνεται πέρα από την ίδια την κατασκευή. Το 2017 ο Radić ίδρυσε στο Σαντιάγο το Fundación de Arquitectura Frágil, το οποίο λειτουργεί τόσο ως πλατφόρμα δημόσιου διαλόγου όσο και ως ενεργό αρχείο. Η συλλογή του ιδρύματος — που περιλαμβάνει πειραματικά έργα, μελέτες και αναφορές σε έργα άλλων αρχιτεκτόνων — συγκροτεί ένα πεδίο έρευνας που συχνά τροφοδοτεί τα δικά του έργα. Το έργο άλλων δημιουργών γίνεται έτσι ένα ακόμη στρώμα μέσα από το οποίο η αρχιτεκτονική συνεχίζει να εξελίσσεται.
Σε διάστημα μεγαλύτερο των τριών δεκαετιών, η πρακτική του Radić έχει περιλάβει πολιτιστικά ιδρύματα, δημόσιους χώρους, εμπορικά κτίρια, ιδιωτικές κατοικίες και εγκαταστάσεις σε χώρες όπως η Αλβανία, η Αυστρία, η Χιλή, η Κροατία, η Γαλλία, η Ιταλία, η Ισπανία, η Ελβετία και το Ηνωμένο Βασίλειο. Μεταξύ άλλων σημαντικών έργων περιλαμβάνονται τα Guatero, για την XXII Chilean Architecture Biennial (Σαντιάγο, Χιλή, 2023), London Sky Bubble (Λονδίνο, Ηνωμένο Βασίλειο, 2021), Chanchera House (Puerto Octay, Χιλή, 2022), Prism House (Conguillío, Χιλή, 2020), Vik Millahue Winery (Millahue, Χιλή, 2013), The Boy Hidden in a Fish, σε συνεργασία με τη Marcela Correa για την 12η Μπιενάλε Αρχιτεκτονικής της Βενετίας (Βενετία, Ιταλία, 2010), καθώς και το CR House (Σαντιάγο, Χιλή, 2003).
Ο Smiljan Radić Clarke είναι ο 55ος βραβευμένος του Pritzker Architecture Prize και ιδρυτής του γραφείου Smiljan Radić Clarke, το οποίο ίδρυσε το 1995. Γεννημένος στο Σαντιάγο της Χιλής, ζει και εργάζεται στη γενέτειρά του, ενώ τα επόμενα έργα του βρίσκονται υπό ανάπτυξη στην Αλβανία, την Ισπανία, την Ελβετία και το Ηνωμένο Βασίλειο.
