Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι
Η ενεργειακή αναβάθμιση του κτιριακού αποθέματος της χώρας αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις της εποχής μας, με βαθιές κοινωνικές, οικονομικές και περιβαλλοντικές προεκτάσεις.
Σε μια χώρα με γερασμένα κτίρια, υψηλό ενεργειακό κόστος και έναν στους πέντε πολίτες, σύμφωνα με έρευνες, να αδυνατεί να θερμάνει επαρκώς το σπίτι του, τα προγράμματα «Εξοικονομώ» δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται ως ένα συνηθισμένο χρηματοδοτικό εργαλείο. Στην πραγματικότητα αποτελούν εργαλείο κοινωνικής συνοχής και συνιστούν μια σημαντική αναπτυξιακή παρέμβαση και ταυτόχρονα έναν κρίσιμο πυλώνα της πράσινης μετάβασης.
Για τον λόγο αυτό ο πυρήνας και ο προσανατολισμός τους πρέπει να προστατευθούν. Τα προγράμματα ενεργειακής αναβάθμισης πρέπει να θωρακιστούν με σαφείς θεσμικές εγγυήσεις, πλήρη διαφάνεια και αποκλειστική στόχευση στο δημόσιο συμφέρον.
Από την πρώτη στιγμή που αναδείχθηκε στον δημόσιο διάλογο το ενδεχόμενο εμπλοκής παρόχων ενέργειας στα προγράμματα «Εξοικονομώ», ως ΤΕΕ/ΤΚΜ εκφράσαμε δημόσια, ξεκάθαρα και τεκμηριωμένα τις σοβαρές επιφυλάξεις και την αντίθεσή μας. Συμμετείχαμε στη διαβούλευση, καταθέσαμε συγκεκριμένες προτάσεις και αναδείξαμε τους κινδύνους που δημιουργούνται τόσο για τη λειτουργία της αγοράς και για τον ρόλο των μηχανικών όσο -πρωτίστως- για τους ίδιους τους πολίτες.
Και εδώ υπάρχουν ορισμένες αδιαπραγμάτευτες κόκκινες γραμμές.
Η Πολιτεία οφείλει να διασφαλίσει ότι ούτε ένα ευρώ που προέρχεται είτε από ευρωπαϊκούς είτε εθνικούς πόρους δεν θα τεθεί υπό τη διαχείριση ή την επιρροή συμφερόντων της αγοράς ενέργειας. Μια τέτοια κατεύθυνση εγκυμονεί σοβαρούς κινδύνους, καθώς διαμορφώνει συνθήκες κάθετης ολοκλήρωσης της αγοράς από τους παρόχους ενέργειας, περιορίζει τον ρόλο των μηχανικών και, κυρίως, αποδυναμώνει τη θεσμική προστασία των πολιτών.
Είναι απολύτως σαφές ότι οι ευρωπαϊκοί και εθνικοί πόροι πρέπει να κατευθύνονται με απόλυτη διαφάνεια προς όφελος των πολιτών με θεσμικούς εγγυητές την Πολιτεία και τους ανεξάρτητους μηχανικούς.
Ο μηχανικός αποτελεί τον επιστημονικά υπεύθυνο κρίκο της διαδικασίας. Είναι εκείνος που εγγυάται την τεχνική αρτιότητα των παρεμβάσεων, την αξιοπιστία και τελικά την προστασία του πολίτη. Ο ρόλος του δεν μπορεί και δεν πρέπει να υποβαθμιστεί σε εκείνον ενός απλού εκτελεστικού παράγοντα μέσα σε ένα σύστημα που θα καθορίζεται από επιχειρηματικά συμφέροντα της αγοράς ενέργειας.
Αυτό δεν σημαίνει ότι το υφιστάμενο πλαίσιο λειτουργεί χωρίς προβλήματα. Είναι γεγονός ότι στο «Εξοικονομώ» καταγράφονται γραφειοκρατικές αγκυλώσεις, χρονοβόρες διαδικασίες και σημαντικές καθυστερήσεις, που πρέπει να αντιμετωπιστούν άμεσα, ώστε τα προγράμματα αυτά να γίνουν πιο αποτελεσματικά και πιο λειτουργικά για τον πολίτη.
Την ίδια στιγμή οφείλουμε να αναγνωρίσουμε ακόμη μια κρίσιμη πραγματικότητα. Παρά τον έντονα κοινωνικό χαρακτήρα των προγραμμάτων “Εξοικονομώ”, πολλά ευάλωτα νοικοκυριά εξακολουθούν στην πράξη να αδυνατούν να συμμετάσχουν. Οι υψηλές ίδιες συμμετοχές και οι αυστηρές τραπεζικές προϋποθέσεις, σε συνδυασμό με σειρά άλλων παραγόντων, λειτουργούν αποτρεπτικά για χιλιάδες πολίτες που έχουν πραγματικά ανάγκη να ενταχθούν σε προγράμματα ενεργειακής αναβάθμισης της κατοικίας τους.
Εάν θέλουμε πραγματικά να μιλάμε για δίκαιη ενεργειακή μετάβαση, απαιτούνται πιο αποτελεσματικές και κοινωνικά δίκαιες λύσεις. Χρειάζονται πολιτικές και εργαλεία που θα στηρίζουν έμπρακτα τα πιο αδύναμα νοικοκυριά, θα διευκολύνουν την πρόσβαση στη χρηματοδότηση και θα μειώνουν τις ανισότητες που εξακολουθούν να υπάρχουν.
Ιδιαίτερα στη σημερινή συγκυρία της διεθνούς ενεργειακής αστάθειας, η προστασία του τελικού ωφελούμενου αποτελεί απόλυτη προτεραιότητα. Η ενεργειακή μετάβαση είναι εθνικός στόχος. Για να πετύχει, όμως, πρέπει να στηρίζεται στη διαφάνεια, στη θεσμική ισορροπία, στην επιστημονική επάρκεια και στην κοινωνική δικαιοσύνη.
Οι μηχανικοί δεν διεκδικούμε κάποια προνομιακή μεταχείριση. Υπερασπιζόμαστε το αυτονόητο: το δημόσιο συμφέρον. Και διεκδικούμε τη διασφάλιση ενός πλαισίου, μέσα στο οποίο τα προγράμματα ενεργειακής αναβάθμισης θα συνεχίσουν να υπηρετούν αποκλειστικά τον πολίτη, την κοινωνία και την αναπτυξιακή προοπτική της χώρας.
Ηλίας Περτζινίδης