Νέα άρθρα που συμπεριλαμβάνονται στο υπό δημόσια διαβούλευση σχέδιο νόμου του ΥΠΕΝ για τη διαχείριση των υδάτων, εισάγουν αναθεώρηση του πλαισίου που διέπει την εκτός σχεδίου ανάπτυξη και την οικιστική αναζωογόνηση.
Η νέα νομοθετική πρωτοβουλία τροποποιεί διατάξεις του Κώδικα Χωροταξίας – Πολεοδομίας, διευρύνοντας τη γεωγραφική εφαρμογή της ιδιωτικής πολεοδόμησης και θεσπίζοντας νέα εργαλεία για την ανάδειξη φθινόντων οικισμών. Για τους επενδυτές και τους τεχνικούς φορείς, το νομοσχέδιο μεταβάλλει τις υποχρεώσεις εισφοράς σε γη και χρήμα, ενώ καθιστά αυστηρότερες τις προδιαγραφές των συνοδών τεχνικών μελετών.
Το άρθρο 43 του Σ/Ν τροποποιεί το καθεστώς των Περιοχών Περιβαλλοντικής Αναβάθμισης και Ιδιωτικής Πολεοδόμησης (ΠΠΑΙΠ). Η κυριότερη αλλαγή εστιάζεται στην άρση των γεωγραφικών αποκλεισμών που ίσχυαν για τα μεγάλα αστικά κέντρα. Πλέον, ο μηχανισμός εφαρμόζεται και στις περιοχές της Αττικής, της Θεσσαλονίκης, των Ιωαννίνων, της Πάτρας, του Βόλου, της Λάρισας και του Ηρακλείου Κρήτης.
Η ελάχιστη επιφάνεια για τη δημιουργία ΠΠΑΙΠ παραμένει στα 50 στρέμματα, και η έκταση πρέπει να είναι ενιαία. Απαγορεύεται ρητά η χωροθέτηση σε δάση, δασικές ή αναδασωτέες εκτάσεις, αρχαιολογικούς χώρους, δημόσια κτήματα, καθώς και σε γη υψηλής παραγωγικότητας.
Με το άρθρο 44 θεσπίζονται τα Ειδικά Σχέδια Περιβαλλοντικής Αναβάθμισης και Ανάπτυξης (ΕΣΠΕΡΑΑ), τα οποία εγκρίνονται με Προεδρικό Διάταγμα. Τα σχέδια αυτά αποτελούν Ειδικά Πολεοδομικά Σχέδια (ΕΠΣ) και αποσκοπούν στην αναβίωση και λειτουργική επανάχρηση δύο συγκεκριμένων κατηγοριών οικισμών:
- εγκαταλελειμμένος οικισμός: Ορίζεται ο οικισμός που προϋφίσταται του 1923 και εμφάνισε μηδενικό πληθυσμό τόσο στην απογραφή του 1981 όσο και στην εκάστοτε τελευταία απογραφή της ΕΛΣΤΑΤ.
- μικρός και φθίνων οικισμός: Ορίζεται ο οικισμός με μόνιμο πληθυσμό κάτω των 150 κατοίκων στην τελευταία απογραφή, του οποίου ο μέσος ρυθμός μεταβολής του πληθυσμού την τελευταία τριακονταετία δεν υπερβαίνει το 5% ή είναι αρνητικός από την απογραφή του 2001.
Στα κατοικημένα νησιά, οι προς πολεοδόμηση εκτάσεις μέσω ΕΣΠΕΡΑΑ δεν επιτρέπεται να υπερβαίνουν αθροιστικά τα 200 στρέμματα.
Το άρθρο 46 καθορίζει τη διαδικασία και τα δικαιολογητικά για τη βιώσιμη ανάπτυξη των εγκαταλελειμμένων οικισμών. Για να κινηθεί η διαδικασία, ο οικισμός πρέπει να κριθεί αρχιτεκτονικά ενδιαφέρων και γεωλογικά κατάλληλος. Οι όμορες προς πολεοδόμηση εκτάσεις πρέπει να έχουν αθροιστική επιφάνεια τουλάχιστον 30 στρεμμάτων, ενώ το συνολικό μέγεθος (συνεκτικό τμήμα και όμορες εκτάσεις) πρέπει να κυμαίνεται μεταξύ 50 και 200 στρεμμάτων.
Ο φάκελος που υποβάλλεται στο ΥΠΕΝ απαιτεί υψηλή τεχνική ωριμότητα. Περιλαμβάνει τοπογραφικό και κτηματογραφικό διάγραμμα σε εξάρτηση ΕΓΣΑ ’87, πρόταση οριοθέτησης υδατορεμάτων και έκθεση χωροταξικής θεώρησης. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη διασφάλιση της ευθύνης, καθώς η έκθεση γεωλογικής καταλληλότητας πρέπει να υπογράφεται από δύο ιδιώτες γεωλόγους και ο έλεγχος τίτλων από δύο ιδιώτες δικηγόρους.
Βάσει του άρθρου 47, οι οικοδομικοί συνεταιρισμοί και οι φορείς ανάπτυξης ΠΠΑΙΠ ή ΕΠΣ υποχρεούνται, με την έγκριση της μελέτης, να παραχωρήσουν και να υλοποιήσουν έργα με δικές τους δαπάνες σε ποσοστό τουλάχιστον 50% της συνολικής έκτασης. Η κατανομή ορίζεται ως εξής:
- Τουλάχιστον 25% διατίθεται για κοινόχρηστους και κοινωφελείς χώρους.
- Το υπόλοιπο 25% προορίζεται για τουριστικές, παραγωγικές ή άλλες επιτρεπόμενες χρήσεις.
Υπάρχει η δυνατότητα μετατροπής τμήματος αυτού του ποσοστού, έως 15%, σε ειδική χρηματική εισφορά. Το ποσό αυτό κατατίθεται σε ειδικό λογαριασμό του οικείου δήμου και κατευθύνεται αποκλειστικά σε έργα αναβάθμισης του συγκεκριμένου οικισμού, με απόλυτη προτεραιότητα στις υποδομές διαχείρισης και επεξεργασίας λυμάτων.