Το θέμα της συντήρησης των υφιστάμενων υποδομών ανέδειξε ο πρόεδρος του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας Γιώργος Στασινός μιλώντας στο 9ο Συνέδριο Υποδομών και Μεταφορών ITC 2026, επισημαίνοντας ότι μπορεί η διαδικασία της συντήρησης να μην «κόβει κορδέλες», είναι όμως κρίσιμη, καθώς τα προβλήματα θα πληθαίνουν τα επόμενα χρόνια.
Για τις καθυστερήσεις των δημοσίων έργων αναφέρθηκε στις απαλλοτριώσεις και στις μελέτες ως βασικούς παράγοντες που τις προκαλούν. «Τα έργα που θέλουμε ολοκληρώνονται στην ώρα τους», είπε, υποστηρίζοντας ότι χρειάζονται σωστά δεδομένα και μηχανισμοί, κίνητρα για τη γρήγορη παράδοση και ποινές όταν υπάρχουν καθυστερήσεις.
Κατά τον κ. Στασινό, η επιτάχυνση των διαδικασιών δεν αποτελεί άλυτο πρόβλημα αλλά «ζήτημα επιλογής». Ως παράδειγμα απλοποίησης των αδειοδοτήσεων έφερε το πληροφοριακό σύστημα e-Διέλευσις, το οποίο σχεδιάστηκε για τα έργα οπτικών ινών.
Στη συντήρηση στάθηκε και ο κ. Νίκος Παναγιωτόπουλος, Προϊστάμενος Γενικής Διεύθυνσης και Ανάπτυξης Έργων και Επιστημονικών και Επαγγελματικών Θεμάτων ΤΕΕ, υποστηρίζοντας ότι την ευθύνη θα πρέπει να έχει η εταιρεία που κατασκεύασε το έργο και ότι πρέπει να δημιουργούνται έργα που μπορούν να λειτουργούν αυτόνομα.
Στον σιδηρόδρομο, το συνολικό ύψος των έργων που σχεδιάζονται, δημοπρατούνται ή υλοποιούνται ξεπερνά τα 3,5 δισ. ευρώ, σύμφωνα με τον πρόεδρο του Δ.Σ. των Σιδηροδρόμων Ελλάδος Γιώργο Ιωάννου. Περισσότερα από 30 έργα άνω των 780 εκατ. ευρώ βρίσκονται σε εξέλιξη, άλλα δέκα, προϋπολογισμού περίπου 1,7 δισ. ευρώ, σε φάση δημοπράτησης, ενώ το μακροπρόθεσμο πρόγραμμα νέων παρεμβάσεων και συντήρησης ανέρχεται σε 1,1 δισ. ευρώ. Για τη συντήρηση του δικτύου προβλέπεται η υπογραφή μακροπρόθεσμων συμβάσεων με SLAs διάρκειας 15 ετών.
Για την περίοδο μετά το Ταμείο Ανάκαμψης, ο υφυπουργός Υποδομών και Μεταφορών Νίκος Ταχιάος ήταν σαφής. «Το Ταμείο Ανάκαμψης μας τελείωσε και δεν μπορούμε να προσβλέπουμε σε αυτό», ανέφερε, επισημαίνοντας ότι οι εθνικοί πόροι είναι πεπερασμένοι και ότι πρέπει να εξαντληθούν οι δυνατότητες εξασφάλισης πόρων από το επερχόμενο ΕΣΠΑ.
Χαρακτήρισε τα ΣΔΙΤ χρήσιμο εργαλείο, όχι όμως «φάρμακο δια πάσαν νόσον». Για τις παραχωρήσεις σημείωσε ότι μπορούν να αξιοποιηθούν, απαιτούν όμως και συμμετοχή εθνικών πόρων για να είναι βιώσιμες.
Ο κ. Ταχιάος έδωσε ιδιαίτερο βάρος και στην ωρίμανση. «Ωρίμανση είναι να έχω τα λεφτά στο ταμείο και να μπορώ να αντεπεξέλθω στον χρόνο που έχει συμφωνηθεί το έργο», είπε.
Την εικόνα του χαρτοφυλακίου έργων του υπουργείου Υποδομών έδωσε ο γενικός γραμματέας Υποδομών Δημήτρης Αναγνώπουλος. Όπως ανέφερε, 3,2 δισ. ευρώ αντιστοιχούν σε συγχρηματοδοτούμενα έργα και 1,8 δισ. ευρώ σε έργα που χρηματοδοτούνται από εθνικούς πόρους. Τα έργα ΣΔΙΤ ξεπερνούν τα 2,8 δισ. ευρώ, ενώ περίπου 2,5 δισ. ευρώ είναι ο συνολικός προϋπολογισμός των έργων που έχουν ενταχθεί στο Ταμείο Ανάκαμψης.
Υποδομές με έντονο κοινωνικό χαρακτήρα και χωρίς δυνατότητα δημιουργίας εσόδων ενδέχεται να απαιτούν αμιγώς δημόσια χρηματοδότηση, ενώ σε άλλες περιπτώσεις μπορούν να αξιοποιηθούν ΣΔΙΤ ή παραχωρήσεις.
Βασικό κριτήριο, όπως είπε, είναι η ωριμότητα και η εφικτότητα των έργων. «Η χρηματοδότηση ακολουθεί την ωριμότητα», σημείωσε, εξηγώντας ότι όσο καλύτερα προετοιμασμένο και τεχνικά εφικτό είναι ένα έργο τόσο περισσότερες επιλογές χρηματοδότησης αποκτά και τόσο ταχύτερα μπορεί να περάσει στην υλοποίηση.
Το πρόγραμμα «Μεταφορές» του ΕΣΠΑ 2021–2027 έχει προϋπολογισμό 2,2 δισ. ευρώ, αλλά μέσω υπερδέσμευσης μπορεί να χρηματοδοτήσει έργα έως 4,5 δισ. ευρώ, σύμφωνα με τον γενικό γραμματέα Διαχείρισης Τομεακών Προγραμμάτων ΕΤΠΑ, ΤΣ και ΕΚΤ Βασίλη Σιαδήμα.
Μέχρι σήμερα έχουν πραγματοποιηθεί εντάξεις έργων ύψους 2,9 δισ. ευρώ, οι νομικές δεσμεύσεις έχουν φθάσει τα 2,4 δισ. ευρώ και οι δαπάνες περίπου τα 720 εκατ. ευρώ. Στόχος είναι μέχρι το τέλος του έτους η απορρόφηση να προσεγγίσει το 40%.