Κατατέθηκε στη Βουλή το νομοσχέδιο του υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών με τίτλο: Κύρωση Σύμβασης Παραχώρησης Υπηρεσιών για τη χρηματοδότηση, λειτουργία, συντήρηση και εκμετάλλευση της Εγνατίας Οδού και τροποποίησής της.
Σύμφωνα με την σύμβαση παραχώρησης η λειτουργία, η συντήρηση και η εκμετάλλευση του αυτοκινητοδρόμου μεταβιβάζονται στην κοινοπραξία ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ–Egis για 35 χρόνια.
Σήμερα η Εγνατία Οδός λειτουργεί υπό την ευθύνη της Εγνατίας Οδός Α.Ε. Η παραχώρηση προωθείται μέσω διαγωνισμού που ολοκληρώθηκε από το ΤΑΙΠΕΔ, ενώ κρίθηκε αναγκαία η τροποποίηση της σύμβασης για ζητήματα όπως η αδειοδότηση σηράγγων και η προστασία προσωπικών δεδομένων, τα οποία είχαν καθυστερήσει την ενεργοποίηση της συμφωνίας.
Στην αιτιολογική έκθεση που συνοδεύει το νομοσχέδιο και στην ερώτηση «Γιατί αποτελεί πρόβλημα;» αναφέρονται τα εξής:
Η Εγνατία Οδός είναι οδικός άξονας, μήκους εξακοσίων πενήντα οκτώ (658) χιλιομέτρων, διαχωρισμένων ρευμάτων κυκλοφορίας, με πλήρη έλεγχο των προσβάσεων. Εκτείνεται από την Ηγουμενίτσα μέχρι τους Κήπους (στη συνοριακή πύλη με την Τουρκία) και διέρχεται από τη μητροπολιτική περιοχή της Θεσσαλονίκης. Η Εγνατία Οδός συνδέεται με την Αλβανία, τη Βόρεια Μακεδονία, τη Βουλγαρία και την Τουρκία μέσω έντεκα (11) καθέτων οδικών αξόνων. Τρεις (3) από τους οδικούς αυτούς κάθετους άξονες, με συνολικό μήκος διακοσίων είκοσι πέντε (225) χιλιομέτρων, αποτελούν μέρος της κυρούμενης σύμβασης παραχώρησης υπηρεσιών και ειδικότερα:
α) ο οδικός άξονας Σιάτιστα – Ιεροπηγή/Κρυσταλλοπηγή που οδηγεί στην Αλβανία (Kapshtice),
β) ο οδικός άξονας Χαλάστρα – Εύζωνοι που οδηγεί στη Βόρεια Μακεδονία (Gevgeli) και
γ) ο οδικός άξονας Θεσσαλονίκη – Σέρρες – Προμαχώνας που οδηγεί στη Βουλγαρία (Kulata).
Επί του παρόντος η λειτουργία και συντήρηση του οδικού άξονα εκτελούνται υπό τον έλεγχο και με ευθύνη της Εγνατίας Οδού Α.Ε., μέσω σχετικών εργολαβικών συμβάσεων. Το Τ.Α.Ι.ΠΕ.Δ. (ήδη Ε.Ε.Σ.Υ.Π.) θέλησε να αναθέσει δια σύμβασης παραχώρησης τη χρηματοδότηση, λειτουργία, εκμετάλλευση και συντήρηση του ως άνω οδικού άξονα. Στο πλαίσιο αυτό, διεξήχθη διαγωνιστική διαδικασία για την παραχώρηση του αυτοκινητοδρόμου, κατόπιν ολοκλήρωσης της οποίας προέκυψε η υπογραφή της κυρούμενης σύμβασης παραχώρησης.
Εν συνεχεία, δυνάμει πρότασης του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών, κρίθηκε σκόπιμη η τροποποίηση της σύμβασης παραχώρησης, αναφορικά με ζητήματα όπως η αδειοδότηση των σηράγγων που υφίστανται επί του παραχωρούμενου αυτοκινητοδρόμου και η προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα των χρηστών του, τα οποία είχαν ως αποτέλεσμα την αδυναμία επίτευξης της Ημερομηνίας Έναρξης Παραχώρησης, όπως είχε αρχικώς συμφωνηθεί.
Οι προτεινόμενες ρυθμίσεις των άρθρων τρίτο έως ενδέκατο αποσκοπούν στη ρύθμιση ζητημάτων που αφορούν στην εκτέλεση της σύμβασης παραχώρησης και της τροποποίησής της, καθώς και στην άσκηση ευχερειών του Ελληνικού Δημοσίου, που προκύπτουν από το περιεχόμενο της υπό κύρωση σύμβασης και στοχεύουν στην ομαλή μετάβαση στο νέο καθεστώς
Για το ενδεχόμενο αλλαγής των όρων της σύμβασης παραχώρησης της Εγνατίας Οδού και αποκλεισμού της “ΕΓΝΑΤΙΑ ΟΔΟΣ Α.Ε.” από τον ρόλο της εποπτείας της σύμβασης παραχώρησης, τοποθετήθηκε ο Σύλλογος Εργαζομένων της «Εγνατία Οδός Α.Ε.»
Όπως αναφέρει ο ΣΕΤΕΟ σε ανακοίνωσή του, «Στο πλαίσιο της διαδικασίας αδειοδότησης σε κατηγορία Ε 16 εκ των 35 μεγάλων σηράγγων της Εγνατίας Οδού -οι υπόλοιπες είναι ήδη αδειοδοτημένες-, εκτελέστηκαν στο μεγαλύτερο μέρος τους έργα αναβάθμισης εξοπλισμού όπως ζητούνται από την αρμόδια Διοικητική Αρχή Σηράγγων, έργα που έχουν ολοκληρωθεί κατά 90% περίπου. Με την ολοκλήρωση των έργων οι 16 αυτές σήραγγες επρόκειτο να αδειοδοτηθούν ώστε να είναι και τυπικά πιστοποιημένη η ασφάλειά τους.
Ωστόσο τις τελευταίες ημέρες υιοθετείται από το ΥΠΟΜΕ μία νέα προσέγγιση σύμφωνα με την οποία στο σύνολό τους οι σήραγγες της Εγνατίας Οδού χρειάζονται εκ νέου αδειοδότηση υπό διαφορετικούς όρους. Η προσέγγιση αυτή αλλάζει εις βάρος του δημοσίου τους όρους της σύμβασης παραχώρησης, στο θέμα των σηράγγων, καθώς το δημόσιο θα αποζημιώσει το σύνολο των εργασιών βαριάς συντήρησης των σηράγγων που κανονικά ήταν υποχρέωση του παραχωρησιούχου στο πλαίσιο της υπό έναρξη σύμβασης παραχώρησης 35 ετών».
Και εξηγεί πως: «Για τις σήραγγες της Εγνατίας Οδού που λειτουργούν περίπου για 20 χρόνια και η εκτέλεση της τακτικής συντήρησης, αποκατάστασης βλαβών κλπ εκτελείται μέσω αναδόχων, είναι πλέον η στιγμή για κάποιους εξοπλισμούς που κλείνει ο «κύκλος ζωής» να αντικατασταθούν στο πλαίσιο του πρώτου κύκλου βαριάς συντήρησης. Όμως, τη στιγμή που η Εγνατία Οδός και οι σήραγγες πρόκειται άμεσα να παραχωρηθούν για 35 έτη με σύμβαση για την οποία δόθηκαν προσφορές το 2021 με ευθύνη των ενδιαφερόμενων να γνωρίζουν τις συνθήκες του έργου και έχει ήδη υπογραφεί με όρο ότι ο παραχωρησιούχος παραλαμβάνει το πάγιο «ως έχει» είναι αυτονόητο ότι και η βαριά συντήρηση σηράγγων πρέπει να είναι στην ευθύνη του παραχωρησιούχου και όχι στο ελληνικό δημόσιο.
Η άστοχη αυτή εξέλιξη, που είναι ένα μόνο παρακλάδι των οικονομικών διεκδικήσεων που δεδομένα θα αναδειχθούν από τον παραχωρησιούχο, δείχνει τουλάχιστον τη δυσχέρεια κατανόησης των πραγματικών συνθηκών και αναγκών του έργου. Εδώ θα πρέπει να επισημανθεί, ότι για την υλοποίηση της τροποποίησης των όρων της σύμβασης σχετικά με τις σήραγγες, επιχειρείται η μετατόπιση μέρους των ευθυνών σε υπηρεσιακά στελέχη τόσο του Υπουργείου όσο και της ΕΟΑΕ. Στο πλαίσιο αυτής της μετατόπισης ευθυνών ζητείται από την Υπηρεσία της ΕΟΑΕ να δώσει σκόπιμα εντολές για μελέτες κυκλοφοριακών ρυθμίσεων στον σημερινό ανάδοχο συντήρησης του αυτοκινητόδρομου με έωλα αντικείμενα εργασιών, σε αγαστή σύμπνοια με την Διοίκηση της εταιρείας, η οποία ασκεί αφόρητες πιέσεις στους εργαζόμενους που είναι αρμόδιοι για την υλοποίηση αυτών των εντολών.
Επαναλαμβάνουμε για ακόμα μια φορά ότι η αν το Κράτος θέλει πραγματική εποπτεία των τεχνικοοικονομικών όρων της σύμβασης παραχώρησης της Εγνατίας Οδού είναι μονόδρομος η επιλογή της ΕΓΝΑΤΙΑ ΟΔΟΣ Α.Ε. που είναι η εταιρεία που μελέτησε, κατασκεύασε και λειτούργησε μέχρι σήμερα – επί 30 περίπου χρόνια – τον μεγαλύτερο αυτοκινητόδρομο της χώρας.
Η ανάληψη της εποπτείας της παραχώρησης από την ΕΓΝΑΤΙΑ ΟΔΟΣ ΑΕ θα διασφαλίσει την αποτελεσματική και προς όφελος του δημόσιου εκτέλεση της σύμβασης παραχώρησης, χάρη στην εξειδικευμένη εμπειρία και γνώση του έργου.
Παράλληλα η συνέχιση της μελέτης και κατασκευής των άλλων πολλών έργων που έχει ήδη αναλάβει η ΕΓΝΑΤΙΑ ΟΔΟΣ ΑΕ, μαζί με νέα έργα που έχει ωριμάσει, θα της επιτρέψει να παραμείνει ο βραχίονας του σχεδιασμού και της υλοποίησης των απαραίτητων έργων υποδομής της Βόρειας Ελλάδος, όπως το ζητούν το ΤΕΕ, οι φορείς Τοπικής Αυτοδιοίκησης και οι σύλλογοι των Μελετητών της Βόρειας Ελλάδος».